Serdecznie witamy - Selamat Datang!

Witamy na Bali, określanej "wyspą bóstw i demonów". Innym przydomkiem Bali jest "wyspa świątyń". Podczas pobytu na wyspie bardzo szybko zorientują się Państwo, w jak dużym stopniu życie Balijczyków związane jest z religią.
Żaden dzień na Bali nie może zacząć się ani skończyć bez złożenia ofiary: złe demony należy przebłagać, a dobrym złożyć podziękowanie. Podarki takie ujrzą Państwo niemal wszędzie - na krośnie tkaczki, na desce rozdzielczej w taksówce czy też przy wejściu do sklepu. Najczęściej spotyka się spięte razem listki z kilkoma ziarnami ryżu lub kwiatami.
Podczas uroczystości w świątyniach oraz ceremonii religijnych dary są nieporównywalnie bogatsze i bardziej kunsztowne. Dla oczu turysty z Zachodu jest to niepowtarzalny widok, nawet jeśli nie zna on rzeczywistego znaczenia poszczególnych ofiar. Przyjemnie jest obserwować, z jakim oddaniem i wdziękiem Balijczycy wypełniają swoje codzienne obowiązki.
Być może będą Państwo mieli okazję wziąć udział w jednej z uroczystości religijnych i przyjrzeć się obrzędom, np. kremacji zmarłych. Ceremonia ta jest najważniejsza dla mieszkających na Bali wyznawców hinduizmu, ponieważ tylko oczyszczający ogień może uwolnić duszę zmarłego od nieczystego ciała, aby mogła przygotować się do nowej egzystencji. Stosy do palenia ciał zmarłych to prawdziwe dzieła sztuki utrzymane w kolorach tradycyjnych dla ceremonii religijnych: białym i pomarańczowym.
W hotelu z całą pewnością będą mogli Państwo obejrzeć pokaz tradycyjnych tańców balijskich. Warto zwrócić uwagę na bogato zdobione, kolorowe stroje tancerzy. Tańce, podobnie jak obrzędy religijne, są ważnym elementem życia mieszkańców wyspy.
Kolejną, wielką atrakcją dla gości odwiedzających Bali są niepowtarzalne krajobrazy - pięknie położone tarasy ryżowe lśniące soczystą zielenią, lasy tropikalne na zachodzie wyspy, czarne magmowe plaże na północy i liczne kwiaty, które Europejczykom znane są tylko jako egzotyczne rośliny doniczkowe.
Prawdziwym rajem ptactwa jest park narodowy Bali Barat. Żyje tam oprócz ptaków wiele gatunków małp i zwierzyny płowej. Indonezyjskie ptaki można podziwiać także w parku Bali Bird Park w Singapadu.
Niezwykłym przeżyciem są wycieczki po wyspie, podczas których mija się wsie i małe miasteczka, przejeżdża obok tarasów ryżowych, gajów palmowych i lasów tropikalnych. Mimo że od czasu do czasu można ujrzeć nowoczesne budowle, duży ruch samochodowy i szyldy reklamowe przesłaniające tradycję, to jednak często można zobaczyć fascynujące, toczące się leniwie, pozornie dalekie od współczesności życie codzienne, którego próżno by szukać na pozostałych wyspach indonezyjskich.

Geografia: Bali jest najbardziej wysuniętą na zachód wyspą archipelagu Małych Wysp Sundajskich, oddzielonych od wschodniej Jawy pasem morza o szerokości 2,5 km. Cztery duże kompleksy wulkaniczne są dowodem przeważnie wulkanicznego pochodzenia wyspy. Dwa najwyższe z nich - Gunung Agung (3142 m) i Gunung Batur (1717 m) są czczone jako siedziby bogów.
Wyspę o powierzchnii ok. 5500 km2 zamieszkuje ok. 3 milionów ludzi. W ok. 94% są to wyznawcy hinduistycznej religii Dharma. Większość Balijczyków mieszka na urodzajnym południu oraz w stolicy wyspy Denpasar. Podstawę gospodarki stanowi uprawa ryżu. W sektorze rolnym zatrudnione jest  trzy czwarte ludności wyspy. Jedyną wartą wspomnienia gałęzią przemysłu jest branża tekstylna. Rozwija się także turystyka, która obecnie daje wyspie największe wpływy dewizowe.
Podczas pobytu na Bali będą Państwo mieli wiele okazji, by przyjrzeć się tutejszym obyczajom, ceremoniom i krajobrazom. A przysłowiowa gościnność Balijczyków to kolejna gwarancja Państwa udanych wakacji.

Informacje od A do Z

Czas lokalny
Na Bali trzeba cofnąć zegarki. Obowiązuje tam taki sam czas jak w Singapurze. Różnica czasu w stosunku do Dżakarty i Bangkoku wynosi +1 godzina. W stosunku do czasu środkowoeuropejskiego należy cofnąć zegarki o siedem godzin (przy czasie letnim - o sześć godzin).

Dewizy
Uwaga: w ciągu ostatnich dni wakacji nie należy wymieniać zbyt dużo gotówki. Wywóz waluty krajowej dozwolony jest do wysokości 5000000 IDR. Ponowna wymiana rupii na walutę obcą jest możliwa wyłącznie na lotnisku, po wyjątkowo niekorzystnym kursie.

Fitness
We wszystkich większych hotelach międzynarodowych znajdują się centra fitnessu, salony masażu, sauny i gabinety Spa.

Fotografowanie i filmowanie
Zwykłe filmy kolorowe można kupić w Indonezji po korzystnych cenach. Niedrogie i szybkie jest także wywołanie filmu i wykonanie odbitek, które można zlecić w miejscowości wypoczynkowej.
Na Bali i sąsiednich wyspach znajdą Państwo wiele interesujących motywów, które warto uwiecznić na fotografiach. Nie należy robić zbyt wielu zdjęć podczas ceremonii w świątyniach lub fotografować rodowitych mieszkańców Bali. Wymaga tego takt i szacunek dla religii.
Nie wolno fotografować obiektów militarnych.

Godziny otwarcia sklepów
Większość sklepów w miejscowościach wypoczynkowych Nusa Dua, Kuta i Sanur jest czynna codziennie w godzinach 10.00-20.00. Domy towarowe i małe sklepiki są zamykane dopiero o 22.00.

Internet
Prawie wszystkie hotele mają dostęp do Internetu. W miejscowościach wypoczynkowych jest także wiele kawiarenek internetowych.

Komary
Podobnie jak w innych krajach tropikalnych, tak i tutaj są komary. Ukąszenie komara nie tylko jest nieprzyjemne, ale także może przenosić choroby. Dlatego tak ważne jest, by chronić się przed tymi owadami.
Poniżej przedstawiamy kilka skutecznych sposobów ochrony przed ukąszeniami:

• przebywając na zewnątrz, należy mieć na sobie odpowiedni strój (długie rękawy, długie spodnie i skarpety przykrywające kostki,
• na nieosłoniętą odzieżą skórę należy stosować preparaty odstraszające insekty,
• w pokojach mieszkalnych i sypialniach należy stosować środki ochrony przeciwko komarom.

Miejsce zakwaterowania
Nazwę i adres hotelu wraz z numerem telefonu należy zawsze nosić przy sobie.

Nabożeństwa
Nabożeństwa dla turystów (odprawiane w języku angielskim):
protestanckie - w każdą niedzielę o godzinie 9.00 w Nusa Dua Beach Hotel (Nusa Dua) i o godzinie 18.30 w Grand Bali Beach Hotel (Sanur);
katolickie - w każdą sobotę o godzinie 17.30 w Grand Bali Beach Hotel (Sanur) i o godzinie 19.00 w Bali Hyatt (Sanur).

Napięcie w sieci
Napięcie w sieci wynosi 220 V. Należy zwrócić uwagę na wskazówki dotyczące korzystania z prądu, znajdujące się w łazience hotelowej.

Napoje
Częstą przyczyną dolegliwości żołądkowych są zimne napoje. Dlatego w upalne dni należy unikać mocno schłodzonych napojów. Żołądki reagują źle także na zimne piwo.

Odpowiedni strój
Indonezyjczycy przykładają ogromną wagę do odpowiedniego stroju. Prosimy pamiętać, że podczas wizyt w świątyniach strój musi osłaniać ramiona i kolana. Jeżeli przy wejściu na teren świątyni zostanie Państwu wręczony szal, należy się nim przewiązać w pasie.

Poczta
Główny urząd pocztowy w Denpasar mieści się przy Jalan Raja Puputan (Renon), w pobliżu siedziby gubernatora. Pocztę przyjmują także recepcje, znaczki można kupić w drogeriach hotelowych. Hotele Hyatt i hotel Putri Bali mają własne okienka pocztowe.
Ponieważ opłaty pocztowe ulegają częstym zmianom, prosimy dowiedzieć się u rezydenta o wysokość aktualnych opłat pocztowych.
Wysyłając pocztę, nie należy zapomnieć o dopisku Air Mail. Poczta dostarczana jest do Europy w mniej więcej w ciągu tygodnia.

Pomoc medyczna i apteki
Jeśli zajdzie potrzeba skorzystania z pomocy lekarskiej, prosimy zwrócić się do recepcji hotelowej. Za wszystkie świadczenia medyczne płaci się gotówką.
Wskazówka: Jeśli wykupili Państwo przed wycieczka ubezpieczenie kosztów leczenia za granicą, należy poprosić lekarza o wystawienie szczegółowego rachunku, który będzie podstawą zwrotu kosztów leczenia po powrocie do kraju.
W miejscowości Kuta znajduje się centrum medyczne Bali International Medical Centre o standardzie zachodnim (tel. 76 12 63), zaś w Denpasar - prywatna klinika Kasih Ibu (tel. 22 30 36).
Duży wybór leków można znaleźć w drogeriach hotelowych.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne
Jl. HR Rasuna Said Kav. X Blok IV/ 3
12950 Jakarta Selatan, Indonezja
tel. 0-062 21 25 25 938/ 39/ 40
faks 0-062 21 25 25 958

Telefon
W większości hoteli można telefonować bezpośrednio z pokoju. Faksy wysyłane są za pośrednictwem recepcji. Taniej jest telefonować z lokalnych biur telefonicznych o nazwie Wartel.
Dzwoniąc do Polski, należy wybrać numer 0-01 48, następnie numer kierunkowy miejscowości (bez poprzedzającego go zera) oraz numer abonenta. Uwaga: czas połączenia jest liczony od wybrania drugiego zera.
Dzwoniąc do Europy, należy pamiętać o różnicy czasu wynoszącej 6-7 godzin.

Waluta
Walutą indonezyjską jest rupia. W obiegu są zarówno banknoty, jak i monety.
10000 IDR = ok. 5 PLN (dane NBP z września 2002).

Woda pitna
Woda wodociągowa nadaje się według tamtejszych standardów do picia. Nie polecamy jej jednak turystom. Wodę mineralną można kupić w każdym hotelu i w każdej restauracji. Bez obaw można pić także wodę z lodem, serwowaną bezpłatnie w niektórych hotelach.

Wymiana pieniędzy
Walutę można wymienić w każdej recepcji hotelowej. Wiele filii banków znajduje się w miejscowościach wypoczynkowych Nusa Dua, Kuta i Sanur oraz w stolicy Bali - Denpasar.
Banki otwarte są od poniedziałku do piątku, w godzinach 8.00-14.00, oraz w sobotę, w godzinach 8.00-11.00. W niedziele i święta banki są zamknięte.
Po korzystniejszym kursie niż w banku można wymienić pieniądze w licznych kantorach (Moneychanger), znajdujących się w okolicy hotelu. Kantory są otwarte codziennie, w godzinach 9.00-20.00.

Znaczki pocztowe
Kolorowe znaczki indonezyjskie można kupić w drogerii hotelowej.

Taksówki
Kurs z Nusa Dua do Kuty kosztuje 30000 IDR (cena minimalna), do Denpasar 45000 IDR, do Sanur 40000 IDR. We wszystkich hotelach znajduje się punkt zamawiania taksówek (wyższe ceny stałe). Wiele taksówek wyposażonych jest w taksometry.
Uwaga: Jeśli taksówka nie była zamawiana przez hotel, należy przed podróżą uzgodnić cenę przejazdu.

Bemo
Najpopularniejszym i najtańszym środkiem lokomocji zarówno dla Balijczyków, jak i turystów są autobusy Bemo - przebudowane mini-ciężarówki z dwoma rzędami ławek (ich bardziej nowoczesną wersją są mikrobusy). Korzystając z Bemo indywidualnie, płaci się taką samą cenę jak za przejazd taksówką. Jadąc z innymi, płaci się przykładowo 2500 IDR za przejazd z Kuty do Denpasar (cena za osobę).
Coraz częściej zamiast starszych wersji Bemo spotyka się mikrobusy, ale system opłat pozostaje ten sam.

Jazda samochodem
Odważni kierowcy mogą na Bali wypożyczyć samochód lub motocykl (wypożyczenie samochodu: 35-50 USD/dzień wraz z ubezpieczeniem; wypożyczenie motocykla: 10 USD/dzień). W dużych hotelach znajdują się punkty wynajmu samochodów (Rent a Car).
Decydując się na wynajem samochodu, należy pamiętać o tym, by jeździć ostrożnie i przed rozpoczęciem podróży sprawdzić stan samochodu. Na Bali nie ma obowiązkowych ubezpieczeń.
Aby wypożyczyć samochód, muszą Państwo posiadać międzynarodowe prawo jazdy.

Zakupy
Nusa Dua:
Duży asortyment produktów posiada Galleria - największe centrum handlowe na Bali, znajdujące się pomiędzy hotelami Melia Bali i Grand Hyatt. Z dużych hoteli w Nusa Dua do Gallerii kursuje kilka razy dziennie bezpłatny autobus.
Poza kompleksem hotelowym Nusa Dua znajduje się centrum handlowe Tragia z supermarketem, domem towarowym i dużym działem z pamiątkami. Również do tego centrum kursuje autobus (za niewielką opłatą).

Kuta:
W miejscowości Kuta znajduje się centrum handlowe przy Kuta Square. Wzdłuż Jalan Legian znajdą Państwo wiele sklepów: butiki, sklepy z pamiątkami, sklepy obuwnicze, zakłady krawieckie i dom towarowy. Konkurencja jest duża, więc i ceny są korzystne. Kupując na licznych straganach na ulicy, można i należy się targować.

Sanur:
Większość butików i sklepów z pamiątkami znajduje się przy Jalan Danau Tamblingan.

Odzież
Na Bali, zwłaszcza w miejscowości Kuta, jest wiele sklepów z odzieżą (również skórzaną), torebkami i butami. Oprócz odzieży gotowej można także zamówić stroje na miarę. Najlepiej zabrać ze sobą wzór wykroju (krawcy mają bogaty wybór materiałów).

Muzea i galerie
Bali Museum w Denpasar: można tu podziwiać dzieła sztuki balijskiej od czasów prehistorycznych aż do XX wieku. Najwięcej eksponatów pochodzi z okresu antyku. Niezwykle interesujące są przedstawione na modelach najważniejsze rytuały, np. ceremonia szlifowania zębów, rytuały związane z zaślubinami i ceremonie palenia zwłok. W muzeum można ponadto podziwiać tradycyjne rzeźby drewniane oraz liczące sobie setki lat malowidła i maski.
Godziny otwarcia: poniedziałek - piątek 8.00-14.30, sobota 8.00-13.00, w niedziele i święta muzeum jest zamknięte.

Museum Puri Lukisan w Ubud: zgromadzono tu dzieła artystów balijskich, powstałe w ciągu ostatnich 60 lat, kiedy zaczęto odchodzić od tradycyjnych form malarskich. Trzon wystawy tworzą współczesne obrazy i rzeźby z ostatniego dwudziestolecia. W większości wykonali je artyści centrum malarskiego w Ubud.
Godziny otwarcia: codziennie 8.00-16.00.

Neka Museum w pobliżu Ubud: w 13 salach zaprezentowano rozwój balijskiego malarstwa od roku 1900 do dnia dzisiejszego. Wystawione są tu także prace europejskich artystów, np. Waltera Spiesa, Rudolfa Bonneta czy Arie Smit, których sztuka miała duży wpływ na malarstwo balijskie.
Godziny otwarcia: codziennie 9.00-17.00.

Życie nocne
Oprócz występów folklorystycznych prezentowanych w dużych hotelach klasy międzynarodowej do dyspozycji gości są także puby i eleganckie dyskoteki.
Puby i dyskoteki, odwiedzane najczęściej przez młodzież, można znaleźć w Kucie.
Popularne lokale:
Bounty: Jalan Legian; bar i dyskoteka.
Goa 2001 - Jalan Oberoi; bar i restauracja.
Sari Club - Jalan Legian; pub.
Soda Club - Jalan Double Six; restauracja i bar na plaży.
Hard Rock Cafe - Jalan Pantai Kuta.
Double Six ("66") - Jalan Double Six; dyskoteka.
Peanuts II - Jalan Legian; dyskoteka.

Przy Jalan Dhyana Pura znajduje się jeszcze wiele innych barów i pubów.

Religia Balijczyków
Jedyną na świecie odmianę hinduizmu Dharma wyznaje aż 94% Balijczyków. Bali i zachodnie Lombok tworzą enklawę hinduistyczną w Indonezji - kraju, w którym przeważają muzułmanie. Hinduizm przywędrował na wyspę wraz z kupcami indyjskimi, w pierwszych wiekach po Chrystusie, stapiając się tutaj z kultem przodków. Oddawanie czci demonom i duchom było praktykowane również po wprowadzeniu nowej religii.
Codzienne rytuały służą wprowadzeniu harmonii pomiędzy życiem człowieka a kosmosem. Według wierzeń balijskich wszechświat jest uporządkowany i zdominowany przez przeciwieństwa, takie jak: bóstwa i demony, dzień i noc, dobro i zło, czystość i nieczystość, życie i śmierć. Każde z przeciwieństw ma swoje uzasadnione istnienie i jest nieodzowne dla równowagi egzystencji.
Centrum wszechświata stanowi święta góra Agung - siedziba Siwy. Za przeciwieństwo uważane są morze i świat podziemny, w których żyją duchy i demony. Pomiędzy nimi poruszają się ludzie. Takie postrzeganie świata unaocznia, dlaczego życie Balijczyków toczy się prawie wyłącznie wokół składania hołdu duchom i przebłagiwania demonów.
W ciele ludzkim góra Agung odpowiada głowie, środkowy świat - korpusowi, a świat podziemny - stopom. Siva - pan śmierci - utożsamiany jest z najwyższym bóstwem i stanowi centralną postać w wierzeniach Balijczyków, którzy uważają, że tylko poprzez zniszczenie i śmierć może powstać nowa forma istnienia. Palenie ciał zmarłych, jeden z najważniejszych rytuałów religijnych na Bali, służy uwolnieniu duszy i przygotowaniu jej do nowego życia.
Z religią i tradycją związanych jest wiele świąt i ceremonii - oficjalny kalendarz świąt balijskich zawiera średnio 200 (!) okazji do świętowania w ciągu roku.
Do tego dochodzą oczywiście liczne ceremonie związane z cyklem życia każdego człowieka. Rozpoczynają się one już w fazie embrionalnej, a ich ukoronowaniem jest rytuał spalenia ciała po śmierci.

Za co są wdzięczni mieszkańcy Bali
Codzienne życie Balijczyków jest zdominowane przez wiele reguł i tabu, powszechnie szanowanych i akceptowanych przez nich samych. Żaden z nich nie będzie miał oczywiście za złe przybyszowi z zewnątrz, że nie zawsze udaje mu się przestrzegać wszystkich reguł, ale tolerancja ta ma swoje granice.
Dlatego w tym miejscu chcielibyśmy przekazać Państwu kilka uwag odnośnie do postępowania w codziennych sytuacjach.
Prosimy pamiętać, że głowa uchodzi za świętą i z tego powodu jest nietykalna. Nawet zwykły dla nas gest pogłaskania dziecka po głowie będzie uważany przez Balijczyków za naruszenie jego godności. Z kolei stopy uchodzą za nieczyste, dlatego też siedząc podwija się nogi pod siebie lub też siada po turecku, tak aby nie wskazywać stopą na inną osobę.
Nawet jeśli w niektórych miejscach odniosą Państwo inne wrażenie, prosimy pamiętać, że żebractwo jest powszechnie potępiane na Bali. Dlatego prosimy nie dawać żebrzącym dzieciom pieniędzy, cukierków itp. W ten sposób tylko przyczyniają się Państwo do odwrotu od tradycyjnych wartości i utwierdzają je w przekonaniu, że żebranie przynosi więcej korzyści niż nauka w szkole.
Wymiana czułości w miejscach publicznych nie jest wprawdzie niczym niezwykłym czy niemoralnym dla gości z Zachodu, ale Balijczycy, podobnie jak ludność w innych krajach azjatyckich, nie są do niej przyzwyczajeni.
Zwiedzanie świątyń w strojach plażowych oraz bez specjalnego szala obwiązanego wokół talii nie jest możliwe. Selendang (szal) można za niewielką opłatą wypożyczyć przy wejściu do świątyni. Czasami wypożyczany jest także sarong. Można go również zakupić na plaży. Warto go mieć przy sobie podczas wycieczek po Bali.
Uwaga: krew uważana jest za nieczystą, dlatego osoby z krwawiącymi ranami i kobiety podczas okresu nie mogą wchodzić do świątyń.
Jeśli będą Państwo mieli okazję wziąć udział w ceremonii religijnej, należy pamiętać o stosownym stroju. Również fotografowanie wymaga dużego taktu. Podczas ceremonii nie wolno używać flesza.
Absolutnym tabu dla fotografów są publiczne kąpieliska, gdzie nie należy robić zdjęć.
Jeśli kiedykolwiek będą mieli Państwo problemy z porozumieniem się, nie okazujcie zniecierpliwienia czy złego humoru, ale cierpliwość.
Uśmiech, spokój i tolerancja zaprowadzi Państwa o wiele dalej niż rozdrażnienie. Głośnym zachowaniem i publicznym krytykowaniem można zyskać jedynie pogardę otoczenia. Za dużą zaletę uważa się dążenie do łagodzenia konfliktów i harmonii.

Powrót do kraju
Wszystko dobre, co się dobrze kończy.
Przed wyjazdem z hotelu należy pamiętać o:
. wyjęciu z sejfu hotelowego zdeponowanych w nim rzeczy
. przymocowaniu do bagażu etykietek z imieniem i nazwiskiem
. opuszczeniu pokoju zazwyczaj do godziny 12.00, tak aby pozostawić obsłudze hotelu czas na przygotowanie pokoi dla nowych gości
. uregulowaniu rachunku w recepcji
. sprawdzeniu godziny wyjazdu z hotelu na tablicy informacyjnej
Przepisy celne
Dozwolony wwóz towarów wolnych od cła do Polski.

Wyroby tytoniowe
250 papierosów lub 50 cygar, lub 250 g tytoniu, lub każdy z tych towarów w odpowiednich proporcjach.

Alkohol i napoje alkoholowe
1 litr wysoko procentowego alkoholu powyżej 22% obj. lub 2 litry wyrobów winiarskich i 5 litrów piwa.
Inne towary
Rzeczy zwyczajowo traktowanych jako upominki do wartości całkowitej 175 E (osoby powyżej 18 l.) - w tym wyrobów spirytusowych oraz napojów alkoholowych innych niż wyroby winiarskie i piwo - nie więcej niż 1 l, piwa - nie więcej niż 2 l, wyrobów tytoniowych - nie więcej niż 100 sztuk papierosów albo nie więcej niż 25 sztuk cygar lub do 100 g tytoniu; do 90 E (osoby poniżej 18 l.) - z pominięciem napojów alkoholowych oraz wyrobów tytoniowych